Η εμπιστοσύνη είναι σημαντικό λιπαντικό του κοινωνικού συστήματος

Ακριβώς έξι χρόνια μετά την ένταξη στον μηχανισμό στήριξης και την επιβολή της μνημονιακής συνθήκης, η χώρα συνεχίζει την καθοδική της πορεία στο σπιράλ της κρίσης, με την προοπτική της ανάκαμψης να παραμένει ζητούμενο, την ίδια ώρα που οι άλλες χώρες οι οποίες υποχρεώθηκαν να ακολουθήσουν προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής έχουν βγει στο ξέφωτο των αγορών.
Ό,τι και να γράφεται στα non papers του Μεγάρου Μαξίμου, ό,τι και να διαλαλούν οι κυβερνητικοί προπαγανδιστές και οι απολογητές-φερέφωνά τους, η αλήθεια είναι πως η χώρα πληρώνει βαρύτατο τίμημα για την αλλοπρόσαλλη, ανερμάτιστη και τυχοδιωκτική τακτική που ακολούθησε η κυβέρνηση το 2015. Η «σκληρή διαπραγμάτευσή» της διέλυσε και τα τελευταία αποθέματα καλής πίστης και εμπιστοσύνης που υπήρχαν στους κόλπους των εταίρων μας κι αυτό εκδηλώθηκε, σε όλες του τις διαστάσεις, στο τελευταίο Eurogroup στο Άμστερνταμ, όπου ετέθησαν οι βάσεις για «ένα νέο μνημόνιο, πάνω στο μνημόνιο».
Είναι πλέον σαφές πως η απαίτηση των θεσμικών εταίρων και των δανειστών της χώρας, όχι απλώς για τη λειτουργία ενός «αυτόματου σταθεροποιητή», που θα αντιμετωπίζει εν τω άμα αποκλίσεις από το 3ο μνημόνιο, αλλά για την προκαταβολική νομοθέτηση ενός πακέτου μέτρων, με περίοδο εφαρμογής μετά το 2018, αντανακλά το πραγματικό επίπεδο εμπιστοσύνης που απολαμβάνει η κυβέρνηση. Εάν δεν ήταν τόσο προσκολλημένοι στις μαρξιστικές δοξασίες -όπως σεμνύνεται η φράξια των «53+»-, εάν δεν θεωρούσαν την εμπιστοσύνη «ξεπερασμένη αστική ιδέα-συνήθεια», εάν είχαν διαβάσει κάτι περισσότερο από κακομεταφρασμένα τσιτάτα, θα μπορούσαν να αντιληφθούν τις επισημάνσεις του νομπελίστα οικονομολόγου Κένεθ Άροου: «Η εμπιστοσύνη έχει, αν όχι τίποτε άλλο, πολύ σημαντική πραγματική αξία. Η εμπιστοσύνη είναι σημαντικό λιπαντικό του κοινωνικού συστήματος. Είναι εξαιρετικά αποδοτική. Γλιτώνει κανείς από πολλούς μπελάδες, αν μπορεί να στηρίζεται σε κάποιο βαθμό στα λόγια των άλλων. Δυστυχώς, η εμπιστοσύνη δεν είναι εμπόρευμα που αγοράζεται πολύ εύκολα. Αν πρέπει να την αγοράσεις, έχεις ήδη μερικές αμφιβολίες γι’ αυτό που αγόρασες. Η εμπιστοσύνη και παρόμοιες αξίες, η αφοσίωση και η φιλαλήθεια, είναι παραδείγματα αυτού που οι οικονομολόγοι θα αποκαλούσαν “αγαθά των οποίων η οικονομική ωφέλεια δύσκολα μπορεί να καθορισθεί και τα οποία δύσκολα μπορούν να ενταχθούν στο σύστημα τιμών”.
Είναι αγαθά, είναι εμπορεύματα, έχουν πραγματική, πρακτική, οικονομική αξία, αυξάνουν την αποδοτικότητα του συστήματος, σου επιτρέπουν να παράγεις περισσότερα αγαθά ή περισσότερες από εκείνες τις αξίες τις οποίες έχεις σε μεγάλη εκτίμηση». Είναι πλέον σαφές ότι αυτό το, κατά Βαρουφάκη, «αριστερό τσούρμο», έχει πολλές ιδέες για το πώς θα διατηρήσει την εξουσία -παραχαράσσοντας τη βούληση των ψηφοφόρων του και παγιδεύοντας τους πολιτικούς αντιπάλους του-, αλλά καμία πραγματική ιδέα για την ανόρθωση της χώρας. Έχει εξαιρετικές προπαγανδιστικές δυνατότητες, αλλά καμία σοβαρή πρόταση για να αποτραπούν ισοπεδωτικά μέτρα επί δικαίους και αδίκους. Κι όμως. «Είναι η εμπιστοσύνη, ανόητε...».
Δημήτρης Η. Χατζηδημητρίου
dhatz@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Οι ευρωπαϊκές αξίες «πνίγονται» στις λάσπες της Ειδομένης, η ίδια η Ευρώπη «πνίγεται» στον διχασμό.

Το περασμένο καλοκαίρι ακτιβιστές έστρωσαν στην είσοδο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ένα χαλί με τα ονόματα 17.036 ανθρώπων που πνίγηκαν στην προσπάθειά τους να διασχίσουν τη Μεσόγειο.
Τότε, εν μέσω δραματικών διακηρύξεων, οι Ευρωπαίοι συμφώνησαν ότι θα πρέπει να δώσουν τέλος στην τραγωδία.
Αποφάσισαν ομόφωνα την αποδέσμευση κονδυλίων για επιχειρήσεις διάσωσης και κάπου εκεί έλαβε τέλος η «ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση».
Οι δεσμεύσεις περί ενότητας και αλληλεγγύης έδωσαν γρήγορα τη θέση τους σε αλληλοκατηγορίες, κούνημα του δαχτύλου, μονομερείς ενέργειες, διαγωνισμό εθνικιστικών εξάρσεων, de facto κατάργηση της Σένγκεν.

Είχαμε και εμείς συμμετοχή σε όλο αυτό, άλλοτε με ακατανόητες απειλές ότι «θα αφήσουμε τους τζιχαντιστές να περάσουν στην Ευρώπη» και άλλοτε με επισημάνσεις για τις ευθύνες... των άλλων.
Χωρίς σχέδιο, χωρίς ουσιαστικές κινήσεις για τη συγκρότηση συμμαχιών απέναντι στην απαράδεκτη στάση χωρών όπως η Αυστρία και η Σλοβακία, χωρίς την παραμικρή προετοιμασία για την υποδοχή προσφύγων.
Με σπασμωδικές αντιδράσεις, με αποδοχή αποφάσεων, τις οποίες έως και πριν από λίγους μήνες ξορκίζαμε.
Δεν έχει ίσως τόση σημασία ποιος έχει κάνει τα περισσότερα λάθη, ποιος φέρει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, εμείς ή οι απέναντι.
Αυτό που έχει σημασία είναι ότι μία ανθρωπιστική κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη σε ευρωπαϊκό έδαφος, όπως παραδέχεται η ίδια η Κομισιόν, αναφερόμενη στο δράμα των προσφύγων στα σύνορα Ελλάδας - πΓΔΜ.
«Η κατάσταση αυτή δεν είναι διαρκής και βιώσιμη. Εάν δεν καταφέρουμε να έρθουμε σε συμφωνία, η Ελλάδα δεν θα είναι σε θέση να σηκώνει το βάρος για πάντα» προειδοποίησε χθες η Γερμανίδα καγκελάριος, Αγκελα Μέρκελ.
Η Αυστριακή υπουργός Εσωτερικών διαφωνεί: «Η βαλκανική οδός θα παραμείνει κλειστή. Οριστικά» διεμήνυσε.
Θα λέγαμε ότι πρόκειται για ακόμη μία προεκλογική κορόνα, μία υπερβολή εσωτερικής κατανάλωσης, καθώς οι Αυστριακοί ετοιμάζονται για προεδρικές εκλογές, με τις δημοσκοπήσεις να φέρνουν στην πρώτη θέση την ακροδεξιά.
Η Γιοχάνα Μικλ Λάιτνερ, όμως, στηρίζει τη δήλωσή της στο κοινό ανακοινωθέν της πρόσφατης Συνόδου.
«Ακανόνιστες ροές μεταναστών κατά μήκος του Διαδρόμου των Δυτικών Βαλκανίων έχουν τώρα φτάσει στο τέλος» αναφέρεται σε αυτό.
Το κλείσιμο των συνόρων, επομένως, δεν είναι μονομερής ενέργεια, μας εξηγεί ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ.
Πρόκειται για διαπίστωση και όχι για πρόθεση, απαντά από την πλευρά του ο εκπρόσωπος της Κομισιόν.
Τι μας λένε οι Βρυξέλλες; Δεν το θέλουμε, αλλά συμβαίνει.
Οι ευρωπαϊκές αξίες «πνίγονται» στις λάσπες της Ειδομένης, η ίδια η Ευρώπη «πνίγεται» στον διχασμό. Και τι κάνουμε για αυτό; Προς το παρόν τίποτα. Η όποια διάθεση για ενιαία δράση φαίνεται να έχει εξαντληθεί.
Ελπίζουμε να μη φτάσουμε στο σημείο να πούμε ως Ευρώπη αυτό το: «Δυστυχώς... επτωχεύσαμεν».
Πολιτικά και ηθικά.
Νατάσα Στασινού
nstas@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Οι Ελληνες εξαντλήθηκαν από τους φόρους

Οι ισοπεδωτικές πολιτικές σε μία χώρα οδηγούν σε αδιέξοδα, είτε πολιτικά είτε κοινωνικά. Και φυσικά σε έναν φαύλο κύκλο, όπου οι πολιτικές, ανεξαρτήτως κομματικού χρώματος, επαναλαμβάνονται με διαφορετικό όνομα και καταλήγουν πάντα στον ίδιο κοινωνικό και οικονομικό αποκλεισμό.
Ο Γερμανός οικονομολόγος Γενς Μπάστιαν λέει χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στη DW ότι «η υπομονή της ελληνικής κοινωνίας έχει εξαντληθεί», δεδομένου ότι πολλοί Ελληνες δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις φορολογικές τους υποχρεώσεις, αφού δεν διαθέτουν πλέον το απαραίτητο εισόδημα. Ηδη, τα μέτρα που έχουν ληφθεί από την αρχή της κρίσης χρέους δεν έχουν νόημα... καθώς δεν έχουν αποφέρει τίποτε θετικό ή λειτουργικό στην ελληνική οικονομία, που συνθλίβεται υπό το βάρος των φόρων.
Την τελευταία εξαετία το εισόδημα των Ελλήνων πολιτών έχει συρρικνωθεί 35%, την ώρα που έχουν αυξηθεί δραματικά οι φόροι σε εισόδημα και κεφάλαιο, με τη χώρα μας να έχει πλέον από τα υψηλότερα φορολογικά βάρη μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. Και δεν υπάρχει σήμερα ούτε ένας άνθρωπος που να πιστεύει ότι η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί, καθότι αναμένεται περαιτέρω αύξηση των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών. Αυτό που χρειάζεται η ελληνική οικονομία είναι μία αναπτυξιακή πολιτική, ικανή να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και μέσα από αυτό να αυξηθούν και οι εισφορές στα δημόσια ταμεία. Να υπάρξουν επενδύσεις ικανές να δώσουν εκκίνηση στη ρημαγμένη ελληνική οικονομία και όχι άλλες πολιτικές λιτότητας, που το μόνο που καταφέρνουν είναι να οδηγήσουν περισσότερα άτομα στην ανεργία.

Εάν παραβιαστούν και άλλες «κόκκινες γραμμές» στο φορολογικό-ασφαλιστικό, όταν ο εφιάλτης του δημοσιονομικού κενού μένει σταθερός πάνω από την Αθήνα, η αποδυναμωμένη κοινωνική ανοχή θα τιναχθεί στον αέρα. Ο γνωστός τραγικός Αισχύλος είχε επιχειρήσει να ερμηνεύσει φιλοσοφικά τη λαϊκή οργή: «τρομερός ο θυμός ενός λαού που μουρμουρίζει». Και σήμερα, κάτι βράζει, κάτι σιγοψήνεται και χαλυβδώνεται μέσα στο νου του Ελληνα... Και όπως είχε πει ο Νέλσον Μαντέλα, «νικητής είναι απλά ένας ονειροπόλος που ποτέ δεν τα παράτησε».
Εφη Τριήρη etriiri@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Με αυτόν τον θίασο είναι αδύνατον να λειτουργήσει το τσίρκο!

Επιτέλους μόνοι θα πουν ο Τσίπρας, ο Φλαμπουράρης, ο Παππάς, ο Σκουρλέτης και οι παρατρεχάμενοι των λεγομένων "προεδρικών" όταν ο ένας μετά τον άλλο στην κυβέρνηση θα σκορπάνε από το προσκλητήριο εφαρμογής του "πρώτης φοράς" αριστερού μνημονίου. Το σοκ όμως θα έλθει όταν το 2016 το τσίρκο θα παίζει μπροστά σε άδειες καρέκλες.  

Γιατί είναι και αυτό το άτιμο το 63% που έσυρε ο Τσίπρας στο ΟΧΙ για δείξει στην Μέρκελ πως μπορεί να βγάλει λαγούς από το καπέλο και να αλλάξει σε μια νύχτα το ΟΧΙ σε ΝΑΙ. Και άρα, κυρα-Μέρκελ, δώστε μου λεφτά να κάνω τον πρωθυπουργό… 

Αυτή η πλειοψηφία των "θεατών" του τσίρκου θα τον ανακαλύψουν τον Τσίπρα σε όποιο πολιτικό κυβερνητικό σχήμα επιδιώξει να κρυφτεί για να ξαναβγάλει κουνέλια της αριστεράς… από το μαύρο μαγικό καπέλο. 

Κεντροαριστερά σχήματα με την προσφερόμενη σήμερα πολιτική κουρελαρία από τα ρετάλια της αντιπολίτευσης υπάρχουν και ίσως θελήσουν να δώσουν παράταση στην "φόρα" του Τσίπρα. Αλλά και οι ίδιοι ξέρουν ότι αποκλείεται να πείσουν. 

Συνεπώς ο ΣΥΡΙΖΑ είναι υποχρεωμένος ή να τα βγάλει πέρα με ό,τι διαθέτει η "ομάδα" ή να εφοδιαστεί "δυνάμεις" αλλά από εκεί που δεν υπάρχουν...

Αυτό βλέπει από προχθές και ο Λαφαζάνης, γνωρίζοντας από μέσα τις αριστερές αντοχές όλων των αποχρώσεων, και μιλάει για ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις πολύ σύντομα.  

Γιατί ανεξάρτητα από τα αριστερά καλπάκια των ταχυδακτυλουργών συντρόφων του ΣΥΡΙΖΑ το τρίτο μνημόνιο, όπως και το δεύτερο και το πρώτο (το τέταρτο δεν θα αργήσει), δεν απαιτεί μόνο υπογραφή για να τρέξουν οι δόσεις. Θέλει και εφαρμογή. 

Οι εφαρμοστικοί νόμοι δεν θέλουν μόνο την έγκριση της Βουλής. Χρειάζονται και αφομοίωση από την κοινωνία. 

Τα 86 δισ. ευρώ δεν θα έλθουν σε τσουβάλια αλλά σε σταγονόμετρα. Και οι δόσεις θα χορηγούνται... μετά από "ιατρικές" αξιολογήσεις. 

Το ΔΝΤ δεν θα αρκεστεί στις κουβέντες για τα ισοδύναμα αλλά θα ψαλλιδίσει ό,τι κατά την γνώμη του περισσεύει σε αυτό που λέγεται κρατικός μισθός (κατά κύριο λόγο) αλλά και ιδιωτικός όσο η Ελλάδα επιμένει στον κρατισμό. 

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και ο Ντράγκι θα τρίξουν άγρια τα δόντια όταν ξεμπερδέψουν με το "καρκίνωμα" της ελληνικής ανακεφαλαιοποίησης. 

Αυτά βλέπουν όσοι κάθονται στον "πάγκο" της κυβέρνησης και σκέφτονται τι θα τους συμβεί αν ο Τσίπρας αλλάξει παράσταση στο τσίρκο και ζητήσει να πάρουν μέρος για να ξεγελάσουν τους θεατές. 

Και ένας - ένας παριστάνοντας τους ήρωες και τους συνεπείς προς τις ιδέες και τις αρχές τους (...ο Θεός να μας φυλάει και από δαύτους) αποχωρούν με ελαφρά πηδηματάκια...

Βεβαίως ο Τσίπρας και οι "προεδρικοί" δεν χάνουν τίποτε αφού "παίκτες" της ποιότητας του "πάγκου" τους είναι γεμάτη η κυβέρνηση και δεν ξέρουν τι να τους κάνουν...

Αν εξαιρέσουμε την πανεύκολη δουλειά του Αλεξιάδη και προηγουμένως του Μάρδα που είναι να βάζεις φόρους και να διατάσεις να τους εισπράττουν, ποιος άλλος τομέας, ποιο άλλο υπουργείο, και ποια πολιτική  του ΣΥΡΙΖΑ έχει να παρουσιάσει κάτι εκτός από τις προσλήψεις στις καθαρίστριες. 

Το υπουργείο Οικονομικών στέκεται ακόμη στο Σύνταγμα γιατί κάπου πρέπει να κάθεται ο Τσακαλώτος επειδή του είπανε ότι είναι υπουργός και αυτός το πίστεψε. 

Το υπουργείο Οικονομίας απλώς πιάνει χώρο και στο υπουργικό συμβούλιο και χωροταξικά αφού κανείς στην επιχειρηματική αγορά δεν καταλαβαίνει, εδώ και ένα χρόνο, τι ρόλο παίζει και ποια είναι η πραγματική χρησιμότητά του στην οικονομία.  

Το υπουργείο Παιδείας εκτός από το ότι απέκτησε θεατρική στέγη ο Θεοδόσης Πελεγρίνης και έφυγε από τα μπουλούκια... αποκλείεται να δικαιολογήσει την ύπαρξή του στην αριστερή κυβέρνηση. 

Το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος του Σκουρλέτη με μοναδική αρμοδιότητα να διώχνει επενδυτές και επενδύσεις δεν έχει ρόλο καθώς στην Ελλάδα δεν έρχεται επενδυτής ούτε για να φάει σουβλάκι...

Τα υπουργεία Εργασίας και Ασφαλίσεων θα είναι τα στέκια των συγκεντρώσεων και των διαδηλώσεων του 2016. Τίποτε άλλο. 

Στα υπουργεία Ναυτιλίας και Υποδομών τι να κάνει ο Δρίτσας όταν η ναυτιλία έχει ήδη σηκώσει πανιά από την Ελλάδα αλλά και Σπίρτζης αφού οι υποδομές συνδέονται μόνο με ιδιωτικές επενδύσεις...

Με αυτόν τον θίασο είναι αδύνατον να λειτουργήσει το τσίρκο ακόμη και ως μπουλούκι στην επαρχία. Εκεί την έχουν στημένη οι αγρότες. Και έτσι που τα έκανε ο Τσίπρας και με τους αγρότες δεν περνάει τα "μπλόκα"... Έστω και αν φορέσει το αρκουδοτόμαρο κεντροαριστερού... Οι μήνες του ΣΥΡΙΖΑ ως ΣΥΡΙΖΑ είναι μετρημένοι. Το δεκανίκι των ΑΝΕΛ σύντομα θα σπάσει και για τους ίδιους.
george.kraloglou@capital.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Θες και σύνταξη; Έχεις πολύ θράσος...

Η νέα επιτροπή σοφών για το καταδικασμένο ασφαλιστικό μας σύστημα, αφού έστυψε τα πολύτιμα μυαλά της, απεφάνθη μεταξύ άλλων ότι για να «επιβιώσει» το ασφαλιστικό, θα πρέπει περίπου να εξοντωθούν οι ασφαλισμένοι.
Όλοι οι ασφαλισμένοι. Αδιακρίτως. Αν λοιπόν εκλείψουν οι δικαιούχοι, θα συρρικνωθούν οι δαπάνες, άρα το ασφαλιστικό μας θα καταφέρει να επιζήσει. Ιδού λοιπόν γιατί έπρεπε να συνεδριάσουν οι σοφοί. Διότι μια τόσο ρηξικέλευθη, προχωρημένη, πρόταση δεν μπορεί να την επεξεργασθεί ένα κοινό, μικρό μυαλό.
Και ω του θαύματος, γι' αυτό υπάρχουν οι σοφοί, έψαξαν και βρήκαν και συνέκριναν, τι κάνουν οι άλλες προηγμένες κοινωνίες. Ανακάλυψαν τη λύση στη μακρινή μας Αυστραλία. Μακρινή μεν, γνώριμη δε, από προηγούμενες γενιές χιλιάδων Ελλήνων που αναζήτησαν τη γη της επαγγελίας και της επιβίωσης δια της μεταναστευτικής οδού στα πέρατα του κόσμου. Κι έτσι τώρα από τα πέρατα του κόσμου αντλούμε τις ιδέες και τις λύσεις.
Η σύνταξη θα αποτελεί περίπου ένα φιλοδώρημα, που γενναιόδωρα το κράτος μέσω των ασφαλιστικών ταμείων θα παρέχει στους συνταξιούχους μετά το πέρας του εργασιακού τους βίου, υπό μορφή ανταμοιβής (;) δώρου (;) ελεημοσύνης (;), παραμένει άγνωστο. Παρέχει δε αυτό το (ας το ονομάσουμε) δώρο, με κριτήρια. Διότι το κράτος είναι σοβαρό. Δεν είναι ξέφραγο αμπέλι να εισπράττει ο πάσα ένας, μια σύνταξη, στα 67α γενέθλιά του. Αν αυτός έχει σπίτι δικό του, αν κατάγεται κι από χωριό κι έχει και ένα πατρικό, αν ευτύχησε να αποκτήσει κι ένα αυτοκίνητο, αν μάλιστα έχει και καμιά κατάθεση, μαύρο φίδι που τον έφαγε ! Α, όλα κι όλα, το κράτος είναι εδώ

άγρυπνος φρουρός να προστατεύσει την καταλήστευση των ταμείων του από τους επίδοξους καταχραστές – συνταξιούχους. Διότι, δεν γίνεται κύριε μου να έχεις σπίτι δικό σου, να μάζεψες και μερικά χιλιάρικα στην τράπεζα και να θέλεις από πάνω να πάρεις και σύνταξη. Θα πάρεις τα 360 ευρώ που σου δίνει απλόχερα το κράτος και θα πεις κι ευχαριστώ πολύ. Και για να σου διδάξει και την αξία της εγκράτειας θα σου δίνει τα 210 σε μετρητά να ευφραίνεσαι που θα τα ακούς να κουδουνίζουν στην τσέπη και τα 150 θα τα χρησιμοποιείς για να πληρώνεις με την κάρτα.
Γκρινιάζεις κι από πάνω αχάριστο ανθρωπάκι; Κοτζάμ σοφοί ασχολήθηκαν και κουράστηκαν για την επιβίωση του ασφαλιστικού συστήματος κι εσύ μεμψιμοιρείς;
Όμως για να ευθυμήσουμε και λίγο, ας πούμε και κάτι ευχάριστο. Ο συνταξιούχος αυτός –που θα πάρει από το γενναιόδωρο κράτος- τα 360 ευρώ, ας υποθέσουμε ότι ήταν μισθωτός με ένα αξιοπρεπή μισθό στις καλές εποχές, εργάσθηκε για 30 ή 35 ή 40 χρόνια. Αυτά τα 40 χρόνια π.χ. πλήρωσε δια της παρακρατήσεως, ασφαλιστικές εισφορές στο ταμείο του. Ας υποθέσουμε ότι κατά μέσο όρο (μπακάλικος υπολογισμός) κατέβαλε κάθε μήνα 200 ευρώ συνταξιοδοτικές εισφορές. 200 ευρώ επί 14 μισθούς, μας κάνει 2.800 ευρώ το χρόνο, επί 40 χρόνια μας κάνει 112.000 ευρώ. Ας τα στρογγυλέψουμε στα 100.000 ευρώ. Ας κάνουμε κι ένα σκόντο κι ας δεχθούμε ότι δεν πλήρωσε 100 αλλά 70.000 ευρώ.
Αυτά λοιπόν τα 50 ή 70 ή 100 χιλιάρικα πήγαν στο ασφαλιστικό σύστημα που υποτίθεται ότι έχει έναν ανταποδοτικό χαρακτήρα και παρέχει συντάξεις ανάλογα με το ύψος των εισφορών, των χρόνων εργασίας, κλπ κλπ κλπ. Ελα όμως που το ασφαλιστικό δεν είναι βιώσιμο (κάτι ωραίες και ευγενείς λέξεις όμως που έχει η ελληνική γλώσσα...)
Μεμψίμοιρε συνταξιούχε, πλήρωσες, δεν πλήρωσες, ένα και το αυτό. Ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος. Ο μη έχων είναι το ασφαλιστικό σύστημα που εσύ τροφοδοτούσες επί 30 ή 35 ή 40 χρόνια, αλλά κάπου σ' αυτή τη διαδρομή τα λεφτά αυτά χάθηκαν. Τα κατάπιε το σύστημα, τα βούτηξαν κάποιοι επιτήδιοι, τα θυσιάσαμε στο PSI (για να γίνει βιώσιμο-που δεν έγινε) το χρέος μας. Με λίγα λόγια, όλο και κάπου πήγαν αυτά τα λεφτά για να μην επιστρέψουν με τη μορφή της σύνταξης σε σένα που τα πλήρωνες.
Και αφελώς ρωτάμε τους σοφούς: Ποιό σοβαρό δικαστήριο μπορεί να ΜΗ ΔΙΚΑΙΩΣΕΙ αυτόν τον μεμψίμοιρο ανθρωπάκο, αν υποθέσουμε ότι έχει το θράσος να διεκδικήσει, αν μη τι άλλο, τις εισφορές που έχει καταβάλει; Υπάρχει τέτοιο δικαστήριο;
Κλεοπάτρα Κοντονίκα

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Σε μια άλλη Ελλάδα

Το επιχείρημα του Αλέξη Τσίπρα για την αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ να εκπληρώσει τον στρατηγικό στόχο του είναι το γεγονός ότι αντιμετώπισε συνθήκες χρηματοπιστωτικής ασφυξίας κατά τη «διαπραγμάτευση» με τους πιστωτές.
Είναι απορίας άξιον αν πρόκειται για πραγματική άγνοια ή απλή άρνηση της πραγματικότητας. Και οι πέτρες γνώριζαν τα περιθώρια ελιγμών του πολιτικού συστήματος απέναντι στους αιμοδότες της ελληνικής οικονομίας.
Από τους πλέον αναγνωρισμένους τεχνοκράτες έως τους πιο αριστερούς επικριτές του ΣΥΡΙΖΑ, όλοι εγκαίρως υπερθεμάτιζαν ότι οι θέσεις του δεν είχαν επαφή με την πραγματικότητα που επιτάσσουν η συμμετοχή στην Ευρωζώνη και η επιρροή της χώρας στους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς.

Η θεωρία των μυθευμάτων δεν θα μπορούσε να γίνει best seller στις εκλογές του Ιανουαρίου χωρίς τη «χορηγία» της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Αφού πρώτα διαστρέβλωσαν την έννοια της ανάπτυξης οδηγώντας στη χρεοκοπία του ελληνικού Δημοσίου, στη συνέχεια καθυστέρησαν να εφαρμόσουν τολμηρές μεταρρυθμίσεις παρατείνοντας την κρίση.
Ακόμη και σήμερα διστάζουν να αντιπαρατεθούν «ιδεολογικά» με τον ΣΥΡΙΖΑ για την ανάγκη μιας σειράς πρόσκαιρα δυσάρεστων πλην μακροπρόθεσμα ευεργετικών ανατροπών στο ελληνικό σύστημα. Στην Ευρώπη, πρώτα φέρνεις αποτελέσματα και ύστερα διεκδικείς, πόσο μάλλον απαιτείς.
Οι λεονταρισμοί δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την πλήρη εξάρτηση της ανίσχυρης ελληνικής οικονομίας από τους μηχανισμούς και τα εργαλεία της Ευρωζώνης. «Μα γίνεται να φέραμε εμείς την καταστροφή μέσα σε μόλις 7 μήνες;», διερωτάται ο παραιτηθείς πρωθυπουργός.
Οταν διαχειρίζεσαι τις τύχες ενός ασθενούς, ο οποίος βρίσκεται επί 5 χρόνια κλινήρης, δεν παίζεις. Μια απλή λοίμωξη, πόσο μάλλον μια… ανακοπή στις τράπεζες, είναι ικανή να τον στείλει στην εντατική.
Οι αναποφάσιστοι ψηφοφόροι από τη μία πλευρά διστάζουν να ψηφίσουν ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να αποτρέψουν τυχόν νέες περιπέτειες και από την άλλη διστάζουν να ψηφίσουν Ν.Δ. για να μην καταφύγουν εκ νέου στο παλιό πολιτικό σύστημα που οδήγησε τη χώρα στην κρίση.
Σε μια άλλη Ελλάδα ο Αλέξης Τσίπρας θα ζητούσε συγγνώμη από την ελληνική κοινωνία που την παρέσυρε σε επικίνδυνες ατραπούς, αυξάνοντας τον λογαριασμό στην οικονομία, χωρίς να κερδίσει το παραμικρό, ανακόπτοντας συγχρόνως την όποια δειλή ανάκαμψη. Θα εξηγούσε ότι ο ίδιος ωρίμασε μέσα από τα τελευταία γεγονότα και ότι πλέον γνωρίζει τι πρέπει να κάνει για να βγάλει τη χώρα από το τέλμα.
Ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης θα ζητούσε συγγνώμη από την ελληνική κοινωνία για το γεγονός ότι το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα δεν ξεπέρασε τον εαυτό του και τελικά την ώθησε σε ερασιτεχνικούς πειραματισμούς. Θα ζητούσαν και οι δύο από το εκλογικό σώμα να κάνει τη δική του αυτοκριτική και να επιδείξει με τη σειρά του σύνεση και υπευθυνότητα, με επιλογές που θα διευκόλυναν το εγχείρημα εκσυγχρονισμού της οικονομίας και των θεσμών.
Πιθανώς και να συνεργάζονταν, τουλάχιστον μέχρι να απομακρυνθεί ο κίνδυνος. Ονειρα φθινοπωρινής νυκτός, μέχρι αποδείξεως του εναντίου.
Βασίλης Κωστούλας

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Η πραγματικότητα οδηγεί στη μετατροπή της κρίσης σε μόνιμη κατάσταση.

Το πολιτικό δυναμικό και η κοινωνία αποφεύγουν με αυτοκτονική διάθεση μια σοβαρή αξιολόγηση από τους δανειστές. Επί ένα και παραπάνω χρόνο, με διάφορες προφάσεις, δεν έγινε αξιολόγηση στη χώρα που, ενώ δεν μπορεί χωρίς δανεικά, ο δημόσιος διάλογος διεξάγεται μονίμως λες και δεν τα έχει απόλυτη ανάγκη. Επίσης αναδείχθηκαν ηγέτες Τσίπρας - Λαφαζάνης που δηλώνουν ότι εκπροσωπούν το νέο και ταυτόχρονα ισχυρίζονται ότι δεν έχουν ανάγκη τις συνεργασίες για να μας οδηγήσουν στην έξοδο από την κρίση. Το κόστος της καθυστέρησης στην αποδοχή της πραγματικότητας πληρώνεται από όλους και πιθανά οδηγεί στη μετατροπή της κρίσης σε μόνιμη κατάσταση.   
Επί δώδεκα μήνες μια χώρα βουτηγμένη στην ύφεση που χρειάστηκε σειρά προγραμμάτων στήριξης, στα ελληνικά «μνημονίων», ζει και κινείται με δημόσιο διάλογο που περιστρέφεται γύρω από τη χρησιμότητά τους και την επιδεξιότητα των κομμάτων να τα συμφωνούν. Απαντες προ του μνημονίου ρίχνουν το βάρος στη διαπραγμάτευση με τους πιστωτές και μετά τη συμφωνία στη λιγότερο επώδυνη εφαρμογή του. Την ίδια ώρα, τα capital controls παραμένουν σε ισχύ, ενώ τα προγράμματα στήριξης τα υπογράψαμε για να τα αποφύγουμε. Καταφέραμε να γίνουμε το μόνο μέλος της Ευρωζώνης που κρατάει… ομπρέλα την ώρα που η ΕΚΤ «βρέχει χρήματα» στα κράτη-μέλη, μέσω του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης.

Με την απόσυρση των καταθέσεων, οι τράπεζες προσέφυγαν στον πανάκριβο ELA, αφού η διαπραγματευτική γραμμή του ΣΥΡΙΖΑ ήταν «σκληρή». Για ποιον τελικά;  Αφού τον Μάιο το τρίτο πακέτο ήταν 35 δισ. και το συμφωνηθέν έχει ύψος 85. Η ελληνική κοινωνία και το πολιτικό δυναμικό της χώρας έχουν ακόμα λίγες μέρες να «οραματίζονται» και να νομίζουν ότι απασχολούνται με τα «μεγάλα» προβλήματα, παραμένοντας μακριά από την πραγματικότητα. Αυτό κάνουν πάνω από δώδεκα μήνες, ας μην το συνειδητοποιούμε.
Οι πολιτικές δυνάμεις του τόπου, αν και αντιστοιχίζουν την κρισιμότητα της κατάστασης με οικονομικό πόλεμο, προσπαθούν να στρέψουν την προσοχή των πολιτών στις προσωπικές ικανότητες κάθε ηγέτη. Πολλοί πολίτες συμμετέχουν με ευχαρίστηση στο δωδεκάμηνο εκλογικό παραλήρημα που ξεκίνησε πέρυσι το φθινόπωρο, με το πότε θα οριστεί η ημερομηνία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας και διαρκεί ώς τις 20 Σεπτεμβρίου.
Κανένας δεν σκέφτεται όσα θα ακολουθήσουν μετά το δωδεκάμηνο διάλειμμα - πτήση στα σύννεφα, όπου οι πολίτες ψηφίζουν απανωτά, πρόσωπα ή πολιτικές γραμμές γύρω από τα μνημόνια (προγράμματα στήριξης) και τη διαπραγμάτευσή τους και όχι πολιτικές ιδέες και στόχους για την παραγωγή πλούτου. Οι δε λαϊκιστές αγωνίζονται κατά των μνημονίων, της ανεργίας, της κοινωνικής αδικίας και υπέρ της εθνικής απομόνωσης για να έχουν τα κρατικά νοσοκομεία προσωπικό και… φάρμακα. Την ίδια ώρα η ανάπτυξη, που πανθομολογείται ως ικανή και αναγκαία συνθήκη για την επιστροφή σε συνθήκες κανονικότητας, παραπατά και τρεκλίζει.
Κώστας Ιωαννίδης

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Η ώρα της αλήθειας

O,τι συμβαίνει στη χώρα, πέντε χρόνια τώρα, δεν ήταν νομοτέλεια, ούτε απόρροια μιας απρόβλεπτης φυσικής καταστροφής... Είναι απότοκο πολύ συνειδητών πολιτικών επιλογών, που έπεισαν μεγάλο τμήμα της κοινωνίας για μια αφήγηση της κρίσης, η οποία εφευρέθηκε ακριβώς προκειμένου να υπηρετηθούν, να προωθηθούν και τελικά να επιβληθούν συγκεκριμένες πολιτικές επιδιώξεις...
Η προβληθείσα, κατά κόρον, άποψη, ότι το μνημόνιο έφερε την κρίση -κι όχι το ακριβώς αντίθετο- μπορεί να λειτούργησε καταπραϋντικά και ψυχολογικά λυτρωτικά για ένα τμήμα του πολιτικού σώματος -απαλλάσσοντας από την υποχρέωση ενδοσκόπησης και σοβαρής συζήτησης των ημαρτημένων- ωστόσο διέστρεψε τα κριτήρια για την αναζήτηση αποτελεσματικών λύσεων και διέφθειρε τον δημόσιο λόγο, υποβιβάζοντάς τον στο χυδαίο επίπεδο μιας συνθηματολογίας του μίσους, που δηλητηρίαζε, αργά και μεθοδικά, όλους τους κοινωνικούς αρμούς.
Πέντε χρόνια τώρα, η χώρα, η κοινωνία σπατάλησαν χρόνο και προσπάθεια σε στείρες διαμαρτυρίες, επενδύοντας σε παρηγορητικές ψευδαισθήσεις μαζικής κατανάλωσης, ξοδεύοντας δυναμικό το οποίο εάν είχε μετουσιωθεί σε ενσυνείδητη πράξη ανάταξης, τα μνημόνια θα ήταν παρελθόν.
Από χθες, οι φαντασιώσεις πήραν τη θέση που τους αξίζει στον σκουπιδοτενεκέ της ανέξοδης φενάκης...
Η Ελλάδα, οι πολίτες της, δεν πρόκειται να βγουν από τη δυστοπία της σκληρής πραγματικότητας εάν δεν καταβληθεί το τίμημα της αλήθειας, απ’ όλους δίχως εξαιρέσεις...
Η Ελλάδα και οι πολίτες της καλούνται από χθες «να αντέξουν το ανυπόφορο και να υποστούν το ανείπωτο».
Είναι το τίμημα για τις ψευδαισθήσεις, τις ιδεοληψίες, τα παρηγορητικά ψεύδη, που πέντε χρόνια τώρα κυριάρχησαν στον δημόσιο λόγο και βίο. Είναι το κόστος των εκλογών της 25ης Ιανουαρίου...
Του Δημήτρη Η. Χατζηδημητρίου dharz@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Αυτή η λίστα μέτρων είναι η πλήρης καταστροφή της εθνικής κυριαρχίας

Σε σημερινό του άρθρο στους New York Times, ο Πολ Kρούγκμαν αναφέρεται στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες.

Το πλήρες κείμενο έχει ως εξής:
«Ας υποθέσουμε ότι θεωρείτε τον Τσίπρα έναν ανίκανο νεαρό. Ας υποθέσουμε ότι θέλετε πολύ να δείτε τον ΣΥΡΙΖΑ εκτός εξουσίας. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι βλέπετε με καλό μάτι την έξοδο αυτών των ενοχλητικών Ελλήνων από το ευρώ.
Ακόμα και αν όλα αυτά είναι αλήθεια, αυτή η λίστα που παρουσιάστηκε απόψε στο Eurogroup είναι αληθινή τρέλα. Πηγαίνει πέρα από την σκληρή, καθαρή εκδικητικότητα. Είναι η πλήρης καταστροφή της εθνικής κυριαρχίας. Και χωρίς ελπίδα ανακούφισης. Είναι προφανώς μία πρόταση που η Ελλάδα δεν μπορεί να δεχτεί. Αλλά ακόμα και έτσι, είναι μια γκροτέσκα προδοσία όλων όσων το ευρωπαϊκό σχέδιο υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει.
Υπάρχει όμως κάτι να τραβήξει την Ευρώπη από το χείλος του γκρεμού; Η αλήθεια είναι ότι ο Μάριο Ντράγκι προσπαθεί να επαναφέρει κάποια λογική, και ο Ολάντ επιτέλους δείχνει μια διάθεση πίεσης στη γερμανική ηθική της οικονομίας που τόσο παταγωδώς απέτυχε στο παρελθόν. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος της ζημιάς έχει ήδη γίνει. Υπάρχει κανείς που θα εμπιστευθεί τις καλές προθέσεις της Γερμανίας μετά από αυτό;
Με έναν τρόπο, τα οικονομικά έχουν γίνει πλέον δευτερεύουσας σημασίας. Αλλά ας είμαστε σαφείς: αυτό που μάθαμε τις τελευταίες εβδομάδες είναι ότι το να είσαι μέλος της Ευρωζώνης σημαίνει ότι οι πιστωτές μπορούν να καταστρέψουν την οικονομία σου, αν ξεφύγεις από τη γραμμή τους.
Αυτό δεν έχει να κάνει με τις υφιστάμενες συνθήκες της λιτότητας. Είναι πλέον πιο εμφανές από ποτέ ότι η επιβολή σκληρής λιτότητας χωρίς την ελάφρυνση του χρέους είναι μία πολιτική καταδικασμένη. Δεν έχει σημασία πόσο πρόθυμη είναι μια χώρα να αποδεχθεί να υποφέρει. Και αυτό τελικά σημαίνει, ότι ακόμα και μία πλήρης ελληνική συνθηκολόγηση, θα ήταν ένα ακόμα μεγαλύτερο αδιέξοδο.
Η ευρωπαϊκή ιδέα -μία ιδέα που πάντα επαινούσα και υποστήριζα- μόλις τώρα έχει να αντιμετωπίσει ένα φοβερό, ίσως μοιραίο χτύπημα. Και οτιδήποτε και αν σκέφτεστε για τον ΣΥΡΙΖΑ ή την Ελλάδα, το σίγουρο είναι ότι όλο αυτό δεν το έκαναν οι Έλληνες». 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Η ερμηνεία και η διορία

Και εκεί που είχαμε συνηθίσει στα έξωθεν τελεσίγραφα και στις διορίες, τώρα έρχεται η κυβέρνηση να θέσει η ίδια στον εαυτό της την αυστηρότερη προθεσμία. Σε 48 ώρες πρέπει να έχουμε συμφωνία, μας λέει, αναγνωρίζοντας ότι ο χρόνος τελειώνει.
Παραδεχόμενη εμμέσως πλην σαφώς ότι ο κίνδυνος της κατάρρευσης του τραπεζικού συστήματος και της επιστροφής σε εθνικό νόμισμα (ως λύση ανάγκης και όχι από επιλογή), σε αντίθεση με τα όσα υποστήριζε έως πρόσφατα, είναι υπαρκτός. Ερχεται δε να το πει ύστερα από ηχηρό «Οχι» στο δημοψήφισμα, ύστερα από έναν θρίαμβο του πρωθυπουργού.
Τι ήταν, όμως, αυτό το «Οχι»; Οι πολίτες είπαν «όχι» στη λιτότητα και τις αδιέξοδες πολιτικές. Κάποιοι είπαν «όχι» σε εκπροσώπους του παλιού πολιτικού συστήματος, τους οποίους θεωρούν υπεύθυνους για τη σημερινή κατάσταση της χώρας, ή σε δημοσιολογούντες, που αισθάνθηκαν ότι τους κουνούν το δάχτυλο.
Δηλώσεις όπως αυτές του προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς, ότι επιθυμεί κυβέρνηση τεχνοκρατών ή του προέδρου του Eurogroup, Γερούν Ντέισελμπλουμ, ότι η όποια συμφωνία θα έχει ακόμη πιο σκληρά μέτρα, έθρεψαν τον θυμό και έκαναν ακόμη πιο εύκολο το «Οχι» για τις δύο παραπάνω κατηγορίες.
Αλλοι πάλι φαίνεται να πείστηκαν από τη συνήθη ρητορική για τη μικρή αλλά γενναία Ελλάδα, που θα νικήσει τον «Γολιάθ» της κακής Ευρώπης και «θα διδάξει και πάλι δημοκρατία».

Να γοητεύθηκαν από τις κορόνες «πατριωτών» για το «μεγάλο Οχι που έχουν πει τόσες φορές στην Ιστορία τους οι Ελληνες». Και κάποιοι (μάλλον ελάχιστοι, όπως προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις) αποδέχθηκαν τη θεωρία που θέλει την επιστροφή στη δραχμή και την έξοδο από την Ε.Ε. να μη συνιστά καταστροφή, αλλά ευκαιρία για νέα αρχή.
Κινήσεις όπως η σύγκληση του συμβουλίου πολιτικών αρχηγών και η παραίτηση-απομάκρυνση του Γιάνη Βαρουφάκη -εμπνευστή της δημιουργικής ασάφειας- από το υπουργείο Οικονομικών αποκαλύπτουν πως η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών το «Οχι» δεν ήταν όχι σε μία συμφωνία.
Δεν ήταν απόρριψη της Ευρώπης. Αποτελούν, όμως, ταυτόχρονα παραδοχή ότι η διακοπή των διαπραγματεύσεων, ανεξάρτητα από τις προθέσεις, πολλαπλασίασε τους κινδύνους. Για αυτό και όλοι ελπίζουμε ότι αυτή η διορία, σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες, που ήλθαν και παρήλθαν, επιτέλους θα τηρηθεί.
Οποια συμφωνία και εάν έχουμε σε λίγες ημέρες, θα είναι καλύτερη από τη ρήξη ή από μεγάλης διάρκειας διαπραγματεύσεις, που θα μας σπρώξουν στην πόρτα της εξόδου.
Οι ενδείξεις από τις Βρυξέλλες είναι κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικές. Μακάρι να διαψευστούν και το «Οχι» να αποδειχθεί διαπραγματευτικό χαρτί.
Μακάρι η συμφωνία να περιλαμβάνει οφέλη, όπως ελάφρυνση του χρέους. Οσοι πίστεψαν, πάντως, ότι θα είναι απαλλαγμένη από σκληρά μέτρα, είναι βέβαιο πως θα διαψευστούν.
Το να αναγνωρίσουμε, όμως, τις ψευδαισθήσεις, είναι σαφώς καλύτερο από το να συνεχίσουμε να ζούμε τον μύθο μας μέσα στην Ελλάδα και έξω από την Ε.Ε.
Της Νατάσας Στασινού nstas@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Η ζωή σου τρία γράμματα

Σαν να μπαίνεις σ’ ένα σπίτι που έχει τα φώτα όλα σβηστά. Σ’ αυτό το σπίτι βρίσκεις πολλά δωμάτια και διαδρόμους. Ολα χωρίς παράθυρα. Το σκοτάδι οξύνει την ακοή σου.
Αντιλαμβάνεσαι πως μπαινοβγαίνουν μέσα πολλοί, ακούς τις συζητήσεις, τις αναλύσεις, τις αντεγκλήσεις, τις απίθανες ρήσεις («σε νοιάζει να είμαστε στο ευρώ και να μην έχεις λεφτά στην τσέπη;»), αφουγκράζεσαι πατήματα κι ανάσες. Οχι της αξιοπρέπειας, αλλά της αμετροέπειας. Ομως, όλοι είναι θολοί, περιγράμματα. Κι εσύ εγκλωβισμένος ή ακριβέστερα εξουδενωμένος (εκμηδενισμένος) σε διαγράμματα.
Η ζωή σου τρία γράμματα. «ΝΑΙ» ή «ΟΧΙ». Φαινομενικά, αν και απειλητικά και τελεσίδικα, είναι φτιαγμένα από φως. Κι αυτά όμως, ακριβώς επειδή λούζονται στο φως, δεν αντέχεις διόλου να τα κοιτάξεις. Ρίχνεις τα μάτια σου χαμηλά και συνεχίζεις να αφουγκράζεσαι.

Δυσανασχετείς. Ψάχνεις κάτω από τις λέξεις, τα αποσιωπητικά, τις παρενθέσεις και κάνεις τον ντετέκτιβ στις προθέσεις. Γεμίζεις τον χώρο ανάμεσα σ’ αυτά που λέγονται και σ’ αυτά που εννοούνται, σ’ αυτά που ερμηνεύονται και σε παιχνίδια που ακόμη και τώρα επανέρχονται.
Δυσανασχετείς. Οχι γιατί αποποιείσαι την ευθύνη. Δεν είσαι δειλός, γιατί έχεις συναίσθηση της αδυναμίας σου. Είσαι δεμένος με κοντό σχοινί. Κανένας δεν μιλάει για την επόμενη μέρα. Λέγοντας «όχι» σε πρόταση που δεν θα υφίσταται, λες «ναι» σε τι ακριβώς; Στην επανάληψη της διαπραγμάτευσης ή στην εγκατάλειψή της; Και αν επαναληφθούν, ποιους όρους θα αποδεχθούν; Λέγοντας «ναι» ήδη σου το εξήγησαν οι Βρυξέλλες τι σημαίνει, «όμως, γιατί αυτός ο κόμπος εδώ στο στήθος;»
Δυσανασχετείς, γιατί το νιώθεις. Οσο πιο λίγα βλέπεις σ’ αυτό το πηχτό σκοτάδι, τόσο πιο βαθιά καταλαβαίνεις. Σε σέρνουν σε απόφαση της ήττας. Σε ακατάλληλη ώρα. Με ακατάλληλο ερώτημα, που δεν αφορά το δημοψήφισμα, αλλά την πέτρα που ρίχνεις και δεν μπορείς να φέρεις πίσω.
Της Κατερίνας Τζωρτζινάκηktzor@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Ουρές…

Στο δημοψήφισμα της ερχόμενης Κυριακής διακυβεύονται πολύ περισσότερα από το προσχέδιο μιας συμφωνίας – τελεσίγραφο, που όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση έστειλαν οι τρεις θεσμοί – δανειστές στη χώρα. Ο καθένας αντιλαμβάνεται ότι σε ένα λογαριασμό που ξεκινάει με βάση τα οκτώ δισ. για 18 μήνες τα 500 εκατ. ευρώ ή το ένα δισ. ευρώ δεν είναι καθοριστικό εμπόδιο. Φυσικά τα λεφτά –και τα 500 εκατ. και το ένα δισ.- είναι πολλά, αλλά ως αντίβαρο στη μεγάλη καταστροφή είναι κόστος που μπορεί να αναληφθεί.
Επομένως –και ασχέτως των προθέσεων του πρωθυπουργού- από τη διαδικασία της Κυριακής θα βγουν συμπεράσματα, που ενδέχεται να αξιοποιηθούν από αυτούς που θα θελήσουν να τα αξιοποιήσουν.

Αν υπερισχύσει το «Οχι», πολλοί στην Ελλάδα θα το εκλάβουν ως σήμα για επιστροφή στη δραχμή. Εστω συντεταγμένα. Υπάρχουν κόμματα, πολιτικοί και αξιωματούχοι που θεωρούν ότι αυτή είναι η καταλληλότερη επιλογή για την ελληνική οικονομία. Επίσης, πιστεύουν ότι με αυτόν τον τρόπο θα επικυριαρχήσουν τυπώνοντας χρήμα και διευρύνοντας κατά το δοκούν την επιρροή του Δημοσίου στον οικονομικό κύκλο και την απασχόληση.
Ενδεχομένως το «Οχι» θα θελήσουν να αξιοποιήσουν και χώρες της Ευρωζώνης, που είναι διατεθειμένες να στηρίξουν οικονομικά την Ελλάδα για να αποχωρήσει από το κοινό νόμισμα, καθώς εκτιμούν ότι το ελληνικό πρόβλημα θα επανέλθει, ακόμη κι αν σε αυτήν τη φάση βρεθεί κάποια 

λύση. Ο Σόιμπλε για παράδειγμα έχει επιχειρήσει τα τελευταία χρόνια να συζητήσει αυτό το θέμα τουλάχιστον με δύο Ελληνες υπουργούς Οικονομικών, τον Βενιζέλο και τον Βαρουφάκη.
Αν στο δημοψήφισμα κυριαρχήσει το «Ναι», οι άμεσες πολιτικές εξελίξεις καθίστανται αναπόφευκτες. Η κυβέρνηση θα έχει ηττηθεί κι επομένως θα γίνουν νέες εκλογές ή θα δημιουργηθεί άλλη κυβέρνηση από την παρούσα Βουλή.
Συμπέρασμα: ό,τι και να ψηφίσουν οι Ελληνες την Κυριακή, το αποτέλεσμα έχει πολλές… ουρές. Οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές, ορισμένες εκ των οποίων ενδέχεται να είναι καθοριστικές σε βάθος δεκαετιών. Υποχρέωση των πολιτικών δυνάμεων είναι να τις εξηγήσουν με σαφή και ωμό τρόπο. Αλλά δε θα το κάνουν. Σε πέντε ημέρες δεν προλαβαίνουν.

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΗΤΡΑΚΗ gmitrakis@ekdotiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Αυτή είναι η αλήθεια για τις τράπεζες. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να την κρύβει και να κρύβεται.

Ας δούμε τα πραγματικά δεδομένα. Τα πραγματικά δεδομένα είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν στα ταμεία τους, στη διάθεσή τους 3,5 δισ. ευρώ περίπου, ήτοι περίπου 1,5 δισ. ευρώ με μορφή ρευστού χρήματος και περίπου άλλα 2 δισ. ευρώ σε λογιστική μορφή. Αυτά είναι όλα τα λεφτά που διαθέτουν.
Μέχρι πότε φτάνουν αυτά τα λεφτά; Εφόσον οι αναλήψεις γίνονται μόνο μέσω των ΑΤΜs, οι τραπεζίτες υπολογίζουν ότι τα λεφτά θα τελειώσουν περί τα τέλη της εβδομάδας. Τότε θα στεγνώσουν όλες οι τράπεζες.
Και μετά, τι θα γίνει; Υπάρχουν δύο ενδεχόμενες εξελίξεις, δύο πραγματικά σενάρια.
Το ένα είναι το πολύ κακό σενάριο:
Σύμφωνα με αυτό, αν δεν υπάρξει συμφωνία με τους εταίρους μας ώστε να μας δοθεί η δυνατότητα να βρεθούμε σε πρόγραμμα μετά την Τρίτη, από την Τετάρτη 1.7. 2015, ώστε να επιτραπεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να δώσει στις ελληνικές τράπεζες  επιπλέον ρευστότητα, τότε την ερχόμενη εβδομάδα (πιθανόν από την προσεχή Δευτέρα) οι τράπεζες δεν θα έχουν καθόλου λεφτά, θα έχουν μείνει στεγνές από ρευστότητα. Δεν θα μπορούν να δώσουν ούτε 60 ούτε 50 ούτε 10 ευρώ. Διότι, απλά, δεν θα έχουν.

Σε αυτήν την περίπτωση, οι ελληνικές τράπεζες θα παραμείνουν κλειστές όχι μόνο επί πέντε εργάσιμες ημέρες, μέχρι την επόμενη Τρίτη, αλλά επ’ αόριστο. Με δυο λόγια, οι ελληνικές τράπεζες δεν θα ανοίξουν. Και όσα δραματικά συμβαίνουν αυτές τις ημέρες θα αποδειχτούν μόνο το πρελούδιο σε μια εξαιρετικά περισσότερο επώδυνη περιπέτεια, με βαθύτερη ύφεση και όσα τη συνοδεύσουν σε επίπεδο δημοκρατικών θεσμών και άλλων περιπετειών.

Το άλλο είναι το λιγότερο κακό, αλλά πολύ δύσκολο,  σενάριο:
Ας υποτεθεί ότι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα είναι ένα ισχυρό «ναι» στην παραμονή της χώρας στην Ευρώπη κι έτσι θα αναγεννηθεί ένα θετικό κλίμα, που θα διευκολύνει την επανέναρξη των  διαπραγματεύσεων. Το πρόβλημα θα φύγει από το τραπέζι; Δυστυχώς, όχι.
Θα συνεχίσει να υπάρχει πρόβλημα ρευστότητας και μάλιστα αυτό το πρόβλημα θα καθίσταται πιο πιεστικό τις επόμενες μέρες, μέχρι το τελευταίο 10ήμερα του Ιουλίου. Και θα γίνεται πιο πιεστικό μετά τη μεθεπόμενη Τρίτη (κι αν ανοίξουν οι τράπεζες…) ακόμα και στη περίπτωση της καλής εξέλιξης των σχέσεων με τους εταίρους μας, διότι η ζημιά που ήδη έχει γίνει δεν διορθώνεται ούτε εύκολα ούτε γρήγορα, με το πάτημα ενός κουμπιού. Θα πάρει χρόνο.
Βέβαια, σε αυτή την περίπτωση, παρά τις μεγάλες δυσκολίες, θα υπάρχει η δυνατότητα αποκατάστασης της ζημιάς. Ενώ στη πρώτη περίπτωση, της μη συμφωνίας, το στέγνωμα των τραπεζών από ρευστό, θα το διαδεχθεί η διάλυση του τραπεζικού συστήματος. Το λουκέτο σε κάποια τράπεζα, θα είναι θέμα λίγων ημερών. Αυτή είναι η αλήθεια. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να την κρύβει και να κρύβεται.
ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΛΙΤΣΗΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Η περίεργη σχέση του Έλληνα με το ρήμα τρώω

Τα πολιτικά πάθη τον τελευταίο καιρό καλά κρατούν και μια έκφραση που ακούμε όλο και πιο συχνά είναι «Τους φάγαμε …»
Στον «Θεατή» του 1932 ανακάλυψα μια σατυρική πραγματεία περί της λαιμαργίας και των Ελλήνων που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας:
«Τους φάγαμε!
Αυτή είνε, έπειτα από κάθε εκλογή, η θριαμβευτική κραυγή των νικητών.
Ο Έλλην δεν είνε καθόλου φαγάς, εννοεί όμως να τρώγη συνεχώς… με τα λόγια. Σε καμμιά άλλη γλώσσα του κόσμου δεν γίνεται τόση κατάχρησις του ρήματος τρώγω. Οτιδήποτε και αν θέλη να πή ο Ρωμηός, πάντοτε στο ρήμα αυτό θα καταλήξη.
Άμα θέλει να φοβερίση ο ένας τον άλλον, του λέγει αμέσως ότι θα του φάη το μάτι. Για να δείξη τη φλογερή αγάπη του προς την ερωμένη του, της υπόσχεται να την φάη στα φιλιά. Στον κακόγλωσσο λέμε να φάη τη γλώσσα του. Άμα υπάρχει κάποιος που μας φλυαρεί του φωνάζουμε ότι μας έφαγε τ’ αυτιά.
Θέλει κανείς να εκφράση τον θαυμασμό του για μια γυναίκα; «Μπουκιά και συχώριο» λέγει αμέσως. Δηλαδή και πάλι ο λόγος περί φαγητού.
Ο αδικούμενος παραπονείται ότι του τρώνε το δίκηο. Ο τραυματίας τη στιγμή που πέφτει αιμόφυρτος, φωνάζει σ’ εκείνον που τον ετραυμάτισε: «Μ’ έφαγες σκυλί».
Για τους μελαγχολικούς λέμε ότι τους τρώει το σαράκι. Για τους γκρινιάρηδες ότι τρώγονται με τα ρούχα τους. Για τους έχοντας ερωτικές αποτυχίες ότι τρώνε χυλοπήττες, και για το ανδρόγυνο που μαλλώνει λέμε ότι τρώγεται.
Άμα είναι ανυπόφορος κανείς, του λέμε ότι δεν τρώγεται, και άμα καταλάβουμε ότι πάει να μας κοροϊδέψει, του απαντούμε:
-Άστα και δεν με τρώς με τα λιμά!
(σ.σ. Η λέξη λιμά σήμαινε τα υπόλοιπα, ό,τι έχει μείνει, τα ψιλά -σε χρήμα-. Η όλη έκφραση υπονοούσε ότι δεν περνάει πια η μπογιά σου …)
Το παιδί όταν δέρνεται, τρώει ξύλο, και προκειμένου περί ετοιμοθανάτων λέγεται ότι έφαγαν το φυτήλι…
Αλλά που να θυμηθή κανείς όλες της σχετικές εκφράσεις της γλώσσης μας! Οι Έλληνες δεν κάνουν άλλο παρά να αλληλοτρώγωνται νυχθημερόν με τα λόγια, οι δε ξένοι που τους ακούνε νομίζουν ότι η Ελλάς κατοικείται από καννιβάλους, οι οποίοι καταβροχθίζουν αλλήλους σαν κοτόπουλα μετά καταπληκτικής λαιμαργίας.
Ο δε αθάνατος Ρωμηός οσάκις δεν έχει τίποτε άλλο πρόχειρον να φάγη προφορικώς, και πάλιν δεν απελπίζεται. Διότι και τότε… μασάει τα λόγια του».
Θωμάς Σιταράς (Αθηναιογράφος)www.paliaathina.com

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Γυρνώντας τον χρόνο δύο αιώνες πίσω

Δύο αιώνες και κάμποσα δισ. μας χωρίζουν από μία πολύ ωραία ιστορία, που απείλησε να τινάξει στον αέρα την ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα, κάτι που τελικά αποφεύχθηκε με αμφίπλευρες υποχωρήσεις. Με ρεαλισμό και καλό λογαριασμό.
Πρωταγωνιστές ήταν από τη μια πλευρά η καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Ελληνες Κωνσταντινουπολίτες πιστωτές της και τα μεσογειακά τραπεζικά τους δίκτυα και από την άλλη η Κρατική Τράπεζα της Γαλλίας, που εξαπέλυσε δυσφημιστική εκστρατεία κατά των Ελλήνων τραπεζιτών και της Υψηλής Πύλης, με απειλές και ύβρεις για να τους αναγκάσει να πληρώσουν το χρέος τους.
Η παύση πληρωμών που είχε επιβάλει φάνηκε ότι κάθε άλλο παρά έλυνε το πρόβλημα. Κι αυτό διότι ή θα έπρεπε να συνεχίσει να δανείζει επισφαλώς όλο το ελληνικό δίκτυο και τον Σουλτάνο, αποδεχόμενη τους ριψοκίνδυνους οθωμανικούς τίτλους, με την ελπίδα να πάρει κάποτε τα λεφτά της, ή να διατηρεί άχρηστα χαρτιά χωρίς ελπίδα αποπληρωμής.

Ο βαρόνος υποδιοικητής της τράπεζας τα μέτρησε από δω, τα μέτρησε από κει και κατέληξε ότι καλή η ηθική, αλλά η εμπλοκή δεν συμφέρει, ιδίως όταν έχεις να κάνεις με «συρφετό» και τον ορισμό της «ανυποληψίας».
«Ας μου επιτραπεί να σας απευθύνω μια τελευταία ευχή, χρησιμοποιώντας μια διάσημη αποστροφή: προτιμοτέρα η απώλεια ηθικής τινός αρχής, παρά των εκατομμυρίων μας», παραδέχεται και δέχεται μια συμφωνία. Εντιμη, ρεαλιστική, βιώσιμη, αμοιβαία επωφελής, πείτε την όπως θέλετε. Πάντως, αυτός που ανέλαβε το έργο της μεσολάβησης το έφερε επιτυχώς εις πέρας. Οταν ανακοινώνεις πράγματα, χωρίς να έχεις τα μέσα και την εξουσιοδότηση να τα ολοκληρώσεις, μπορεί να αποδειχθεί χειρότερο από την κρίση. Είναι σαν να μπαίνεις σε ένα μπαρ μ’ ένα πιστόλι για να σταματήσεις έναν καυγά, κι όταν πατάς τη σκανδάλη να βγαίνει ένα σημαιάκι.
Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη ktzor@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Περί Ελλήνων και φιλελλήνων...

«Ουδέν άλλο, πλην ημών, έθνος κέκτηται το πλεονέκτημα να έχη ιδιαιτέραν τάξιν φίλων, εχόντων την ειδικότητα να το αγαπώσιν. Ουδέποτε υπό τοιαύτην έννοιαν έτυχε ν’ ακούσωμεν να γίνεται λόγος περί Φιλάγγλων, Φιλιτάλων, Σλαυοφίλων ή Φιλοτσέχων.
Εν τη λέξει Φιλέλλην υπάρχει τι το απόζον προστασίας, συγκαταβάσεως και οιονεί ελεημοσύνης, οφειλομένης κατ’ εξαίρεσιν εις μόνους τους Ελληνας, ως εις φυλήν στερουμένην σθένους ικανού όπως εργασθή μόνη προς κατάκτησιν των όσα εκ της συμπαθείας των άλλων αναμένει. Το τοιούτον προς ημάς αίσθημα των ξένων ενδέχεται ίσως να ήναι χρήσιμον, αλλά δύσκολον είναι να θεωρηθή ως πολύ κολακευτικόν διά την εθνικήν ημών φιλοτιμίαν».
Δεν ξέρω πόσους πονά αυτό τη φιλοτιμία, που γράφει ο Εμμανουήλ Ροΐδης, αυτός ο «ξένος» με τον υπεροπτικό καγχασμό, που τον είπαν ασεβή, άπατρι, χριστομάχο, προδότη, φατριαστή και κακοήθη, αλλά αν μας τυραννούσε, δεν θα πορευόμαστε στον 21ο αιώνα με νοοτροπία 19ου.

Δεν ξέρω ποιος βλέπει φιλικά την Ελλάδα και «ποιος είναι τουριστικά φιλέλληνας, ενώ στην ουσία εξυπηρετεί άλλα συμφέροντα», αλλά «η ανέκαθεν των Ελλήνων πλάνη έγκειται εις την πεποίθησιν επί το δίκαιον αυτών, ενώ βασίμους ελπίδας ηδύναντο να στηρίξωσιν επί μόνην την ιδίαν ενέργειαν ή την σύμπτωσιν του ελληνικού συμφέροντος μετ’ άλλου συμφέροντος ευμοιρούντος κραταιοτέρου υποστηρικτού».
Για το τελευταίο έχω κάποιες αμφιβολίες, καθώς το θέμα δεν είναι να επιλέξεις αγκίστρι, είτε αυτό το κρατάνε ισχυρά κράτη είτε μικρότερα, το ζητούμενο δεν είναι στο όνομα της ισχύος ή της ανάγκης να γίνεις παράρτημα.
Ουδεμία αμφιβολία, όμως, διατηρώ για τα αισθήματα σε διεθνή ζητήματα. Δεν στεριώνουν υποθέσεις, παρά τις «εγκάρδιες σχέσεις». Τα φιλικά ή τα εχθρικά δεν είναι ταιριαστά στη διπλωματία, όπου δεν μετρούν οι διαθέσεις, αλλά οι προσθαφαιρέσεις συμφερόντων. Ολα τ’ άλλα είναι ανεμοσκορπίσματα, σκόνη, άμμος κι εντυπώσεις. Και σπανίως διασώσεις.
Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη ktzor@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""

Success story χωρίς... επιτυχία

Αν δεχθούμε ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν μπει «στον δρόμο της επιτυχίας», τότε πρόκειται για έναν δρόμο στον οποίο ακόμη «εκτελούνται έργα», με αποτέλεσμα η κοινωνική ευημερία να έχει κολλήσει στην κίνηση.
Όταν κάποιος μιλάει για success story στην Ευρωπαϊκή Ενωση, τρεις οικονομίες έρχονται στον νου ως τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα: η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Πορτογαλία.

Ο Κέλτικος τίγρης βρυχάται και πάλι, η Ιβηρική κάνει δυναμική επιστροφή, η «περιφέρεια» δείχνει τον δρόμο στον «πυρήνα», είναι ορισμένοι από τους τίτλους που διαβάζουμε στα διεθνή μέσα.
Αυτοί οι τίτλοι στηρίζονται σε αριθμούς, που αποκαλύπτουν μια πραγματικά εντυπωσιακή εικόνα ανάκαμψης.
Αν, όμως, ρωτούσαμε τους πολίτες των χωρών αυτών, μάλλον θα έκαναν λόγο για «μαγική εικόνα».
Πίσω από το «θαύμα» των οικονομικών μεγεθών κρύβεται μια λιγότερη θαυμαστή πραγματικότητα.Η ισπανική οικονομία βρίσκεται σε σταθερή τροχιά ανάπτυξης τα τελευταία επτά τρίμηνα και οι αγορές την έχουν επιβραβεύσει για αυτό, δανείζοντάς τη με επιτόκιο χαμηλότερο ακόμη και από εκείνο των ΗΠΑ.

Το ποσοστό της ανεργίας, όμως, έχει κολλήσει στο 24% (και μεταξύ των νέων υπερβαίνει το 50%), ενώ το μέσο εισόδημα των εργαζομένων σήμερα είναι περίπου 20% χαμηλότερο σε σχέση με το 2008.
Το αποτέλεσμα είναι να καθίσταται ολοένα και πιο δυσβάσταχτη η αποπληρωμή των δανείων και ιδιαίτερα των στεγαστικών.
Πέρυσι κατασχέθηκαν στη χώρα 34.680 πρώτες κατοικίες - δηλαδή περίπου 95 οικογένειες κάθε ημέρα έχαναν το σπίτι τους.
Σύμφωνα δε με στοιχεία της ισπανικής κεντρικής τράπεζας, οι αποπληρωμές δόσεων είχαν ως αποτέλεσμα την περίοδο 2012-2014 οι καθαρές αποταμιεύσεις των νοικοκυριών να φτάσουν σχεδόν στο... μηδέν.


Στην Πορτογαλία η εικόνα δεν διαφέρει πολύ.
Η Κομισιόν αναβάθμισε τον περασμένο μήνα τις προβλέψεις της για τους φετινούς ρυθμούς ανάπτυξης της χώρας, στο 1,6%.
Τον ίδιο μήνα η χώρα δανείστηκε από τις αγορές (εκδίδοντας έντοκα γραμμάτια) με αρνητικό επιτόκιο.
Τα στοιχεία αυτά, όμως, δεν έβαλαν φρένο στις κατασχέσεις κατοικιών - ένα ζήτημα, για το οποίο έχουν πραγματοποιηθεί δεκάδες διαδηλώσεις και προσδιορίζεται σε έρευνες γνώμης μεταξύ των κορυφαίων προβλημάτων μαζί με τα φαινόμενα διαφθοράς και την εργασιακή ανασφάλεια.
Το ποσοστό ανεργίας είναι αρκετά χαμηλότερο από το δικό μας ή το ισπανικό (13,7%).

Εχει, όμως, μειωθεί, όπως έδειξαν τα στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, σχεδόν αποκλειστικά με θέσεις προσωρινής απασχόλησης και χαμηλόμισθες.

Ο εφιάλτης των κατασχέσεων ξαναξυπνά διαβάζαμε πριν από λίγες ημέρες και στον Τύπο της Ιρλανδίας, όπου 7 στους 10 πολίτες δηλώνουν ανήσυχοι για το οικονομικό μέλλον τους.
Οι τρεις χώρες είναι σίγουρα σε πολύ καλύτερη θέση από τη δική μας.
Η επιτυχία των οικονομικών μεγεθών τους δεν αμφισβητείται.
Είναι, όμως, μια επιτυχία την οποία ακόμη δεν βιώνουν οι πολίτες. Είναι οικονομική μεγέθυνση χωρίς ουσιαστική ανάπτυξη ή κοινωνική δικαιοσύνη, για την οποία μίλησε ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι.
Αν δεχθούμε ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν μπει «στον δρόμο της επιτυχίας», τότε πρόκειται για έναν δρόμο στον οποίο ακόμη «εκτελούνται έργα», με αποτέλεσμα η κοινωνική ευημερία να έχει κολλήσει στην κίνηση.
ΝΑΤΑΣΑ ΣΤΑΣΙΝΟΥnstas@naftemporiki.gr

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ""